Eerst het ontwerp. Dan de AI.
Bijna negen op de tien bedrijven in het onderzoek van McKinsey gebruiken AI. Een minderheid ziet het terug in de winst, en bij de meesten is dat weinig. Bij de bedrijven die wél resultaat zien, valt vooral op hoe ze hun werk inrichten.
Gebruiken is nog geen resultaat
88% van de ondervraagde bedrijven gebruikt AI. 39% ziet enig effect op de bedrijfswinst, en bij de meesten komt minder dan 5% van de winst uit AI.
Bijna twee derde van de ondervraagden zegt bovendien dat hun organisatie nog niet is begonnen AI in de hele organisatie in te voeren. Het zegt vooral iets over de fase: de meeste bedrijven zitten nog in de proeffase.
Wij lezen daarin geen falen van de techniek, maar een vraag die nog openstaat: waarvoor zetten we AI in, en hoe past het in ons werk?
Wat de koplopers anders doen
McKinsey noemt een kleine groep "AI high performers": ongeveer 6% van de ondervraagden. Zij schrijven 5% of meer van hun bedrijfswinst toe aan AI en zeggen er aanzienlijke waarde uit te halen.
De meesten van hen herontwerpen hun werkwijze. Ze zeggen bijna drie keer zo vaak als anderen dat hun organisatie onderdelen van het werk fundamenteel opnieuw heeft ingericht. Van alle factoren die McKinsey onderzocht, behoort dat bewuste herontwerp tot de sterkste bijdragen aan merkbaar bedrijfsresultaat.
Ook het doel verschilt. 80% van de ondervraagden zegt efficiëntie als doel te stellen voor hun AI-plannen. De bedrijven die de meeste waarde uit AI halen, kiezen vaak ook groei of vernieuwing als doel.
Eerlijk is eerlijk: dit is een samenhang uit een enquête, geen sluitend bewijs van oorzaak en gevolg. Wat opvalt aan de koplopers, is hoe ze hun werk inrichten.
Wat wij daaruit halen
Onze lezing is eenvoudig. AI is gereedschap. Het levert pas iets op als vaststaat waarvoor het dient, wie ermee werkt en wie beslist.
Stel dat je AI toevoegt aan een werkwijze die al stroef liep. Dan gaat het stroeve deel sneller. Het blijft alleen even stroef.
Daarom denken wij dat de eerste vraag niet is welke AI je kiest. De eerste vraag is hoe het werk moet lopen, en waar AI daarin past.
Dat is geen pleidooi tegen AI. Het is een pleidooi voor de goede volgorde.
En dat vinden wij goed nieuws. Je werkwijze heb je zelf in de hand. Daar hoef je niet op een leverancier voor te wachten.
Wat ontwerpen in de praktijk betekent
Ontwerpen klinkt groot, maar het begint met drie vragen.
Eén: welk besluit wil je beter of sneller nemen?
Twee: welke informatie heb je daarvoor nodig, en waar staat die nu?
Drie: wie beoordeelt en geeft akkoord? Die vraag vinden wij de belangrijkste.
AI doet het voorwerk. Jij beslist. Het ontwerp bepaalt wie beslist.
Pas als die antwoorden er liggen, kies je welke AI waar komt. En je kijkt eerst wat je huidige pakket al kan, voordat je iets nieuws koopt.
Zo weet je ook wanneer het werkt: als dat ene besluit beter of sneller wordt genomen.
Een ontwerp is ook een volgorde. Begin bij het vraagstuk waar nu het meeste geld of tijd weglekt, niet bij tien proeven tegelijk.
Bij LAIM heet die eerste stap de Blauwdruk. We brengen in euro's in kaart waar geld en tijd weglekken, en maken daarna een plan in stappen.
Ons team bouwt pas als het ontwerp staat, onder onze leiding. Niets gaat live zonder jouw akkoord.
Eerst het ontwerp. Dan de AI.
AI is er al, bij bijna negen op de tien bedrijven in het onderzoek. Wat volgens ons ontbreekt, is het ontwerp dat bepaalt wat die AI voor je bedrijf doet.
Heb je AI, maar merk je er weinig van? Bespreek het met ons in een ontwerpgesprek van 30 minuten. Gratis.
Bronnen
- The state of AI in 2025: Agents, innovation, and transformation · McKinsey & Company (A. Singla, A. Sukharevsky, B. Hall, L. Yee, M. Chui, met T. Balakrishnan) · 5 november 2025 · https://www.mckinsey.com/capabilities/quantumblack/our-insights/the-state-of-ai-2025